خانه / بررسی شبهات / آیا آیه تطهیر شامل همسران پیامبر هم میشود؟(1)

آیا آیه تطهیر شامل همسران پیامبر هم میشود؟(1)

بررسی شبهات  آیه تطهیر(قسمت اول)

بررسی شبهات(5)

شبهه:آیا آیه تطهیر شامل همسران پیامبر هم میشود؟

سوره احزاب آیه 33

وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَآتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا ﴿۳۳﴾
و در خانه ‏هايتان قرار گيريد و مانند روزگار جاهليت قديم زينتهاى خود را آشكار مكنيد و نماز برپا داريد و زكات بدهيد و خدا و فرستاده‏اش را فرمان بريد خدا فقط میخواهد آلودگى را از شما خاندان [پيامبر] بزدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند (۳۳)

مفسران شیعه با توجه به کثرت روایات در این مورد مصداق اهل بیت را حضرت علی، حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسین علیهما السلام و فرزندان معصوم ایشان میدانند.
اما نظر اهل سنت در این مورد متفاوت است و چندین نظریه را مطرح کرده اند:
1- منظور فقط همسران پیامبر (ص) است.
2- منظور همسران پیامبر و حضرت علی، حضرت زهرا، امام حسن و امام حسین( ع) است.
3- منظور کسانى است که در عرف جزو خاندان آن جناب به شمار مى‏روند، چه همسرانش، و چه خویشاوندان و نزدیکانش، یعنى آل عباس، آل عقیل، آل جعفر، و آل على.
4- منظور اهل بیت الحرام است‏.
5- منظور اهل مسجد رسول خدا (ص) است‏.

تقریباً همه تفاسیر اهل سنت در کنار بیان نظریات دیگر در شأن نزول این آیه، روایاتی نقل کرده اند که اهل بیت (ع) را پیامبر (ص)، حضرت علی، حضرت زهرا، امام حسن و امام حسین( ع) می دانند برای نمونه به برخی از تفاسیر اهل سنت که به این روایات یا مضمون آنها اشاره کرده و قبول کرده اند اشاره می شود:
1 – تفسیر فخر رازی (مفاتیح الغیب)، ج‏25 ، ص 168، در بحث از آیه تطهیر
2- تفسیر ابن أبی حاتم،(تفسیر القرآن العظیم)، ج‏9، ص 3132 ، در بحث از آیه تطهیر
3- تفسیر نظام الدین نیشابوری، ( تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان)، ج‏5 ، ص 460، در بحث از آیه تطهیر
4- تفسیر محمد بن جریر طبری،( جامع البیان فی تفسیر القرآن)، ج‏22، ص 5، در بحث از آیه تطهیر
5- تفسیر حسکانی،(شواهد التنزیل لقواعد التفضیل)، ج‏2، ص 18، در بحث از آیه تطهیر، وی احادیث موجود در کتب اهل سنت را در این باره به خوبی جمع آوری کرده است.
6- تفسیر سیوطی،(الدر المنثور فی تفسیر المأثور)، ج‏5، ص 198،در بحث از آیه تطهیر.
7- تفسیر ابن جوزی،(زاد المسیر فی علم التفسیر)، ج‏3، ص 462،در بحث از آیه تطهیر.
8- تفسیر ابن عطیة،( المحرر الوجیز)،ج5، ص 308، در بحث از آیه تطهیر.
9- تفسیر بیضاوی،( أنوار التنزیل وأسرار التأویل)،ج5، ص 12، در بحث از آیه تطهیر
10- تفسیر محیی السنة، أبو محمد الحسین بن مسعود البغوی (معالم التتریل)، ج6، ص 350،در بحث از آیه تطهیر.

اهل بیت چه کسانی هستند؟
برای بررسی این شبهه شان نزول این آیه را از منابع مختلف بیان میکنیم.
بر طبق روایاتی که هم درکتب شیعه و هم اهل سنت موجود است پیامبر اکرم ص اهل بیت علیهم السلام را در حدیث کسا تعیین فرمودند.
گروهی از علما و بزرگان اهل سنت این روایت را از ده ها تن از صحابه پیامبر نقل کرده اند که گزیده ای از متن های مختلف این حدیث را که در کتاب های روایی نقل شده با ذکر سند بیان میکنیم.

به روایت مسلم در صحیح مسلم
ابوبكر بن ابى شيبه و محمّد بن عبدالله بن نمير از محمّد بن بشر، از زكريا، از مصعب بن شيبه، از صفيه دختر شيبه اين گونه نقل كرد: عايشه گفت:
روزى پيامبر صلى الله عليه وآله صبح زود از منزل خارج شد و عباى پشمينه اى نقش دار به رنگ سياه بر دوش داشت. در اين هنگام حسن بن على و آن گاه حسين بن على آمدند، پيامبر آن ها را به زير عباى خود برد، سپس فاطمه آمد و ايشان را نيز زير عبا گرفت، بعد از آن على آمده و او را نيز در زير عبا آورد. آن گاه فرمود:
(إِنَّما يُريدُ اللهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهيرًا)؛ سوره احزاب: آيه 33
خدا مى خواهد آلودگى را فقط از شما اهل بيت بزدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند.
” صحيح مسلم: 7 / 130، كتاب فضائل الصحابه، فصل فضائل أهل بيت پيامبر صلى الله عليه وآله، (كتاب 44، فصل 9، حديث 61 / 2424).”

صحیح مسلم

به روایت حاکم نیشابوری در المستدرک علی صحیحین
ابوعباس محمّد بن يعقوب، از عباس بن محمّد دورى، از عثمان بن عمر، از عبدالرحمان بن عبدالله بن دينار، از شريك بن ابى نمر، از عطاء بن يسار نقل مى كند كه اُمّ سلمه رضى الله عنها مى گويد:
آيه (إِنَّما يُريدُ اللهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ) در خانه من نازل شد، پيامبر خدا صلى الله عليه وآله على، فاطمه، حسن و حسين عليهم السلام را فراخواند و فرمود:
اللهمّ هؤلاء أهل بيتي؛
بارالها! اينان اهل بيت من هستند.
اُمّ سلمه گفت: اى رسول خدا! من از اهل بيت نيستم؟
پيامبر فرمود:
إنّك أهلي خير هؤلاء أهل بيتي، اللهمّ أهلي أحقّ؛(1)
تو اهل من و بر نيكى هستى و ايشان اهل بيت من هستند. بارالها! اهل من سزاوارترند.
حاكم نيشابورى پس از نقل اين حديث چنين مى نگارد:
اين حديث طبق مبناى بخارى، روايتى صحيح به شمار مى آيد. اما بخارى و مسلم آن را نقل نكرده اند.
حاكم نيشابورى روايت ديگرى را در اين زمينه نقل مى كند. ابوعباس محمّد بن يعقوب، از عباس بن وليد بن مزيد، از پدرش، از اوزاعى، از ابوعمار نقل مى كند كه واثله بن اسقع گفت:
در جست و جوى على عليه السلام بودم و او را نيافتم، فاطمه عليها السلام فرمود: بنشين، او نزد پيامبر صلى الله عليه وآله رفته است تا ايشان را دعوت نمايد.
على عليه السلام همراه پيامبر صلى الله عليه وآله آمدند و وارد خانه شدند. من نيز همراه آنان وارد خانه شدم. پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله حسن و حسين عليهما السلام را فراخواند و هر دوى آنان را روى زانو نشاند و فاطمه و على عليهما السلام را به كنار خود نزديك نمود، سپس عباى خويش را بر سر آنان كشيد و من نيز مى نگريستم، آن گاه فرمود:
(إِنَّما يُريدُ اللهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهيرًا). اللهمّ هؤلاء أهل بيتي؛
«خدا مى خواهد آلودگى را فقط از شما اهل بيت بزدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند». بارالها! اينان اهل بيت من هستند.
مسلم و بخارى اين حديث را نقل نكرده اند، اما اين حديث بر اساس معيارهاى مسلم، صحيح است (2)
شمس الدين ذهبى نيز در تلخيص المستدرك، با اين ديدگاه حاكم نيشابورى موافقت كرده است.
ذهبى در سير أعلام النبلاء، روايتى را به سندى كه ذكر مى كند از شهر بن حوشب، از امّ سلمه حديث كساء را نقل مى كند. در آن حديث آمده است:
اُمّ سلمه مى گويد: من سرم را داخل عبا كردم و پرسيدم: اى رسول خدا! من نيز همراه شما هستم؟
پيامبر دو بار فرمود:
أنت إلى خير؛
تو عاقبت به خير هستى.
ذهبى در ادامه مى گويد:
ترمذى اين روايت را به طور خلاصه آورده و سند آن را از طريق ثورى به نقل از زبيد، از شهر بن حوشب، صحيح دانسته است.(3)
1 . در المستدرك على الصحيحين چنين چاپ شده است؛ اما همان طور كه در برخى از روايات آمده، به نظر مى رسد عبارت به اين صورت بوده: «إنّك لعلى خير؛ تو بر خير و نيكى هستى». براى آگاهى بيشتر براى نمونه ر.ك: شواهد التنزيل: 2 / 38، حديث 685 و 61، حديث 683، تاريخ بغداد: 10 / 277، شماره 5396 زندگى نامه عبدالرحمان بن على بن خشرم مروزى.
2 . المستدرك على الصحيحين: 2 / 451، حديث 3558، كتاب التفسير.
3 . سير أعلام النبلاء: 10 / 346 در پايان زندگانى ابى الوليد طيالسى، شماره 48.

مستدرک حاکم

به روایت طبرانی
وحتي طبراني در ج3/ص52 از حديث 2662 تا 2673 ده روايت مي آورد که در آنها تصريح به همين مضمون شده است که اهل بيت رسول خدا تنها علي فاطمه حسن وحسين هستند و حتي ام سلمه از همسران رسول خدا در آن مجموعه نيست .

به روایت احمد بن حنبل
نيز احمد بن حنبل و طبراني در ضمن اين روايت نقل کرده اند که ام سلمه گفت :
فرفعت الكساء لأدخل معهم فجذبه من يدي وقال: إنّك على خير.
مسند أحمد ج 6 ص 323، المعجم الكبير للطبراني ج 3 ص 53
پس من عبا را بالا بردم تا همراه ايشان داخل شوم، پس حضرت آن را از دست من کشيده و فرمودند تو بر خير هستي
جالبتر اينکه ابن تيميه که رهبر نظري وهابيون است در مورد ايشان چنين مي گويد :
والحسن والحسين من أعظم أهل بيته اختصاصا به كما ثبت في الصحيح أنه دار كساءه على علي وفاطمة وحسن وحسين ثم قال اللهم هؤلاء أهل بيتي فأذهب عنهم الرجس وطهرهم تطهيرا
منهاج السنة النبوية ج4/ص561

تایید کنندگان صحت حدیث کسا در بین علمای اهل سنت
گذشته از نقل این حدیث شریف در منابع اهل سنت عده ای از علمای آنان نیز به صحت این حدیث اعقاد دارند که بیانگر اختصاص این آیه به عترت پیامبر میباشد. اسامی گروهی از آنها در زیر آمده است:
1 . احمد بن حنبل شيبانى؛ چرا كه وى در كتاب المسند، به نقل روايات صحيح پايبند بوده است.
2 . مسلم بن حجاج؛ چرا كه او در صحيح آن را نقل كرده است.
3 . ابن حبّان؛ او نيز اين روايت را در صحيح خود نقل كرده است.
4 . حاكم نيشابورى؛ چون در المستدرك على الصحيحين، به صحّت آن تصريح نموده است.
5 . شمس الدين ذهبى؛ چون در تلخيص المستدرك به پيروى از حاكم نيشابورى آن را صحيح دانسته است.
6 . ابن تيميّة حرّانى؛ وى مى گويد: حديث كساء صحيح است؛ احمد بن حنبل و ترمذى اين حديث را از اُمّ سلمه روايت نموده اند و مسلم در صحيح از عائشه نقل كرده است… 

در قسمت بعد نکاتی را در مورد این آیه بیان میکنیم

ادامه دارد…

تدوین و گردآوری:

گروه نویسندگان سایتفتنه های اخرالزمان

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

theme