خانه / بررسی شبهات / آیا آیه تطهیر شامل همسران پیامبر هم میشود؟(2)

آیا آیه تطهیر شامل همسران پیامبر هم میشود؟(2)

بررسی شبهات  آیه تطهیر(قسمت دوم)

بررسی شبهات(5)

شبهه:آیا آیه تطهیر شامل همسران پیامبر هم میشود؟

درقسمت قبل به بررسی سندی حدیث کسا در کتب اهل سنت پرداختیم . در این قسمت ذکر چند نکته الزامی است .

اراده تکوینی خدا در این آیه:

طبق این آیه شریفه اراده تکوینی خدا بر این قرار گرفته است که هرگونه رجس و پلیدی از اهل بیت پیامبر دور شود.
بر اساس اتفاق نظر تمام دانشمندان اسلامی خداوند دو نوع اراده دارد یکی اراده تکوینی و دیگری اراده تشریعی.
اراده تکوینی خدا تخلف ناپذیر است و به طور حتم و یقین اتفاق خواهد افتاد. خداوند به انسان اختیار و اراده و آزادی داد و بر اساس آزادی او را مکلف کرد و مورد خطاب خود و دستورات خود قرار داد .
در مقابل این اراده, اراده تشریعی قرار دارد . خدای سبحان از انسان آزاد و مختار میخواهد یکسری کارها را انجام بدهد و یکسری کارها را انجام ندهد . بنابراین خداوند متعال اراده کرده است که انسان به اختیار خود به سمت خوبیها برود و از بدیها پرهیز کند و این اراده تشریعی الهی است .(تفسیر المیزان ج 5 ص 123)

“انما” دلالت بر حصر دارد:
در ابتدای آیه تطهیر که خداوند در آن اراده کرده است اهل بیت پیامبر را از هرگونه رجس و پلیدی پاک کند کلمه “انما” وجود دارد .
بر اساس نظر آیت الله سبحانی این کلمه دلالت بر حصر دارد ؛ که در زبان فارسی معادل تک کلمه ای ندارد و در توضیح آن میگویند : این است و جز این نیست.

اما دلایلی که مشخص میشود کلمه ” انما” دلالت بر حصر دارد:

دلیل اول– “انما” جانشین دو کلمه است (ما)نافیه (الا) استثنائیه.
“استثناء” در لغت به معنای بازداشتن و کنار زدن آمده است. در اصطلاح نحو عبارت است از خارج کردن آنچه داخل است و با “الا” استفاده میشود.
در زبان عربی از ادات مختلفی برای منفی کردن کلمات استفاده میشود که “ما” یکی از آنهاست.
واضح است که وجود این دو کلمه برای حصر مفید است.

دلیل دوم– نحوی ها میگویند : “انما” ما بعد خود را اثبات و ماسوی را نفی میکند. و این همان حصر است.
با توجه به تعاریف بالا مشخص میشود کلمه “انما” در ابتدای این آیه تعیین کننده اراده انحصاری خداست که همان اراده تکوینی است برای تطهیر اهل بیت پیامبر یعنی این امر قطعی و تخلف ناپذیر است. و اهل بیت پیامبر که شامل این آیه میشوند هیچ گاه دچار کوچکترین گناه و لغزش نمیشوند.
اگر مراد ارادۀ تشريعي باشد ، حصر آن به اهل بيت لغو خواهد بود ؛ چرا كه ارادۀ تشريعي شامل تمامي افراد بشر مي شود و اختصاص به اهل بيت ندارد ؛ چنانچه خداوند كريم در آيه وضو مي‌فرمايد :

مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ . مائده / 6 .
خدا نمى خواهد بر شما تنگ بگيرد ، ليكن مى خواهد شما را پاك ، و نعمتش را بر شما تمام گرداند ، باشد كه سپاس[ او ] بداريد .

واضح است كه مراد از اراده در اين آيه تشريعي و در باره همه مؤمنين است و اختصاص به افراد معين وخاصي ندارد ؛ بنابراين ، قطعاً اراده در آيه تطهير تكويني است . وقتي اراده تكويني شد ، عصمت اهل البيت ثابت و بقيه افراد بشر ؛ از جمله همسران رسول خدا ، بني هاشم و … از دايرۀ آن خارج خواهند شد .

اهل بيت در لغت:
در لغت عرب اهل الرجل را در مورد خاصه ونزديکان شخص به کار مي برند . پس در ابتدا اهل بيت الرجل شامل زن فرزند وحتي بستگان وي هم مي شود.

اهل بيت در اصطلاح قرآن:
اما در مورد اصطلاح ديني ،اصطلاح خاصي براي معني اهل وضع شده است :
در قرآن مي بينيم که لفظ اهل براي بعضي خاص از خاندان انبيا استعمال شده است و مقصود تمامي نزديکان ايشان نيست . زيرا در قرآن حتي پسر نوح نبي عليه السلام هم از اهل ايشان استثنا شده است . تا چه رسد به همسر( مانند همسر نوح ولوط)

قَالَ يَا نُوحُ إنَّهُ لَيسَ مِن أهلِکَ إنَّهُ عَمَلٌ غَيرُ صَالِحٍ (سوره هود آيه 46)
خداوند فرمود اي نوح او از خاندان تو نيست او (صاحب) عمل ناشايست است.

حال باید دید منظور از اهل بیت پیامبر چه کسانی هستند.

وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَآتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا ﴿۳۳﴾

مقصود از اهل بیت در آیه مبارکه پیامبر صلی الله علیه و آله، حضرت علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام هستند و هرگز شامل همسران پیامبر و دیگران نمیشود.

دلایل اینکه همسران پیامبر مصداق این آیه شریفه نبوده اند این است:

1- احادیث ذکر شده تصریح میکند پیامبر صلی الله علیه و آله به هیچ یک از آنان اجازه ورود به زیر عبا را نداد.

2- این قسمت از آیه یعنی (إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا) در زمانی غیر از قسمت ابتدایی آیه بر پیامبر نازل شده است اما بعدها بنابر  صلاحدید، پیامبر این دو قسمت را کنار هم در یک آیه قرار داد. یعنی این آیه در موضوع مشخص و حادثه معینی نازل شده است و به عبارات قبل و بعد از خود هیچ ارتباطی ندارد. همچنین هیچ منافاتی بین وقوع این آیه بین آیات متعلق به همسران پیامبر نیست همانگونه که بسیاری از ایات مدنی بین آیات مکی هستند و برعکس.

نکته دیگر این است که آیات قبل از آیه تطهیر با آیات بعد از آن با یکدیگر پیوستگی دارند به صورتی که اگر آیه تطهیر برداشته شود معنای آیه دچار نقصان نمیشود .
پس همچنان که مخفی نیست عبارت (انما یرید الله…) نه پایان آیه و نه آغاز آیه است.

3- در قسمتهایی که مخاطب همسران پیامبر هستند از ضمایر جمع مونث مثل «بُيُوتِكُنَّ» وَ «تَبَرَّجْنَ» استفاده شده است اما همینکه به قسمت آیه تطهیر میرسد ضمایر مخاطب تبدیل به جمع مذکر مثل «عنكم» و «يطهّركم» میشوند .
علاوه بر اين نکات، پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله و سلم يك همسر و يك خانه نداشتند ؛ بلكه همسران متعدد داشتند كه هر كدام از آن‌ها داراي خانه‌ مستقلي بوده است؛ بنابراين اگر مراد از «اهل البيت» در اين آيه زنان پيامبر بود ، بايد به جاي اهل البيت «اهل البيوت» مي‌آمد . چنان‌چه در اول آيه آمده است :
وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ .

و همان‌طور كه در آيۀ 53 احزاب آمده است :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ .
اى كسانى كه ايمان آورده ايد ، داخل خانه‌هاى پيامبر مشويد .

بنابراين مراد از آيه هرگز نمي‌تواند زنان پيامبر باشد .

4- همانطور که در آیه 30 سوره احزاب آمده
خداوند به همسران پیامبر میگوید: ای زنان پیامبر هرکدام از شما که عمل زشتی انجام دهد عذابش دوبرابر خواهد بود و این کاملا متفاوت است با اراده تکوینی خدا با تطهیر.
در آیه تطهیر اراده تکوینی خدا در پاکی و دوری از پلیدی اهل بیت بدون هیچ شرطی وجود دارد اما در آیه قبل از آن:
يَا نِسَاءَ النبي لَستُنَّ کَأَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ إن اتَّقَيتُنَّ (سوره احزاب آيه 32)
اي زنان رسول خدا مانند بقيه زنان نيستيد اگر تقوا داشته باشيد.

خدا برای همسران پیامبر شرط تقوا را در نظر گرفته است پس در صورتی همسران پیامبر مانند بقیه نیستند که تقوا پیشه کنند.
(منظور از رجس و آلودگى در اين آيه مطلق «گناه» و «نقص» است)

5- هیچ کدام از همسران پیامبر نیز ادعا نکرده اند که جزو اهل بیت مورد اشاره در آیه تطهیر هستند.

6- پاسخ بسیار دقیق و زیبای پیامبر صلی الله علیه و آله است که در حدیث برای پرسش ام سلمه که پرسید” آیا من از اهل بیت نیستم ” فرمود انت من ازواج رسول الله ؛ تو از همسران رسول خدا هستی .
این پاسخ بیان میکند که مفهوم و مصداق عنوان ” اهل بیت” و عنوان ” الازواج” با هم متفاوت است.

در قسمت بعد روایاتی را از صحابه در مورد این آیه نقل میکنیم

ادامه دارد…

تدوین و گردآوری:

گروه نویسندگان سایتفتنه های اخرالزمان

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

theme