خانه / بررسی شبهات / آیا آیه تطهیر شامل همسران پیامبر هم میشود؟ (3)

آیا آیه تطهیر شامل همسران پیامبر هم میشود؟ (3)

بررسی شبهات  آیه تطهیر(قسمت سوم)

بررسی شبهات(5)

شبهه:آیا آیه تطهیر شامل همسران پیامبر هم میشود؟

بررسی نظر راویان اهل سنت در مورد این آیه

همانطور که در قسمت قبلی مطالعه فرمودید معانی کلمات استفاده شده در این آیه را مورد بررسی قرار دادیم و همچنین دلایلی که با توجه به تفسیر آیه همسران پیامبر نمیتوانند شامل اهل بیت باشند را بیان کردیم . در این بخش به بررسی راویان اهل سنت که درباره این آیه اظهار نظر کرده اند  و شرح حال بعضی از آنها می پردازیم.

روايتى است كه از انس نقل شده است.

او مى گويد: رسول خدا صلى الله عليه وآله هنگامى كه براى نماز صبح خارج مى شد، مى فرمود:

الصلاة يا أهل البيت! (إِنَّما يُريدُ اللهُ لِيُذْهِبَ...)؛
اى اهل بيت من! وقت نماز است «خداوند مى خواهد…».

هم چنين روايتى كه از ابوحمرا نقل شده است كه مى گويد:
نُه ماه در محضر رسول خدا صلى الله عليه وآله بودم. رسول خدا صلى الله عليه وآله هر روز صبح به در خانه فاطمه عليها السلام مى آمد و مى فرمود:
السلام عليكم يا أهل البيت! (إِنَّما يُريدُ اللهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ…)؛
سلام بر شما اى اهل بيت! «خداوند مى خواهد…».

اين عمل پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله نيز دليلى است كه اين آيه در خصوص خمسه طيبه نازل شده است.

( مشكل الآثار: 1 / 332 ـ 339، شايان ذكر است كه در چاپ جديد مشكل الآثار، ناشر دست به تحريف زده و در بعضى از موارد ذكر شده، واژه «أهل بيتي» را به «أهلي» تغيير داده است. )

نيز در بعضي روايات صحيحه اهل تسنن آمده که بعضي از بزرگان صحابه صريحا همسران رسول خدا صلي الله عليه وآله وسلم را جزو اهل بيت نمي دانند:

عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَ دَخَلْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ لَقَدْ رَأَيْتَ خَيْرًا لَقَدْ صَاحَبْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَلَّيْتَ خَلْفَهُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ أَبِي حَيَّانَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَلَا وَإِنِّي تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَيْنِ أَحَدُهُمَا كِتَابُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ هُوَ حَبْلُ اللَّهِ مَنْ اتَّبَعَهُ كَانَ عَلَى الْهُدَى وَمَنْ تَرَكَهُ كَانَ عَلَى ضَلَالَةٍ وَفِيهِ فَقُلْنَا مَنْ أَهْلُ بَيْتِهِ نِسَاؤُهُ قَالَ لَا وَايْمُ اللَّهِ إِنَّ الْمَرْأَةَ تَكُونُ مَعَ الرَّجُلِ الْعَصْرَ مِنْ الدَّهْرِ ثُمَّ يُطَلِّقُهَا فَتَرْجِعُ إِلَى أَبِيهَا وَقَوْمِهَا أَهْلُ بَيْتِهِ أَصْلُهُ وَعَصَبَتُهُ الَّذِينَ حُرِمُوا الصَّدَقَةَ بَعْدَهُ
صحيح مسلم ج4/ص1874 كتاب فضائل الصحابة باب من فضائل علي بن أبي طالب

پس گفتيم (از زيد بن ارقم) که اهل بيت رسول خدا کيانند؟ همسران او؟ پاسخ داد : نه قسم به خدا که زن چند وقتي با شوهرش خواهد بود سپس وي را طلاق داده وبه نزد خانواده اش وبستگانش باز مي گردد .
دلیل اینکه افرادی غیر از همسران پیامبر نیز شامل این آیه نمی شوند این است که پیامبر به حضرت فاطمه امر فرمود که همسر و دوفرزندت را بیاور و اگر به شخص دیگری نیز نظر داشتند دستور به احضار آن فرد میدادند.

نگاهی به شرح حال کسانی که این آیه را به همسران پیامبر نسبت داده اند.

دیدگاه نادرست عکرمه

عکرمه مخالف این بود که این آیه فقط در مورد عترت پاک پیامبر صلی الله علیه و آله است . در باره او نقل شده است که در بازارها فریاد میزد:

این آیه تنها در شان همسران پیامبر ص نازل شده است.( تفسير طبرى: 10 / 298، حديث 28503، تفسير ابن كثير: 3 / 465، أسباب النزول: 198)
وی میگفت هرکس بخواهد با او در مباهله میکنم زیرا حق با من است (الدر المنثور: 6 / 603، تفسير ابن كثير: 3 / 465.)

آنچه شما معتقدید صحیح نیست بلکه مقصود فقط همسران پیامبر (ص) است .( الدر المنثور: 6 / 603،)

همانطور که از این الفاظ عکرمه بر می آید اعتقاد به اینکه این آیه در شان عترت پیامبر نازل شده است اعتقاد همه مسلمانان بوده است که عکرمه به این شکل اعتقاد مسلمانان را ناصحیح میداند.

نگاهی به شرح حال عکرمه:

عكرمه بربرى(1) از مشهورترين زنديقانى بود كه براى وارد كردن خدشه به اسلام روايت جعل مى كرد. اكنون گوشه اى از زندگى نامه او را برپايه كتاب هاى معتبر و مشهور بيان مى كنيم.(2)

الف –  شبهه پراكنى او در دين
نقل كرده اند كه اين مرد در اسلام شبهه مى افكند، دين را تمسخر مى نمود و از مشهورترين گمراهان و بدخواهان بود… .
از او چنين نقل شده كه مى گفت: خداوند آيات متشابه قرآن را نازل كرده تا به وسيله آن گمراه كند!
وى در موسم حج نيز گفته است: دوست داشتم امروز در موسم بودم و با نيزه اى كه در دست داشتم به حاضران در موسم ـ از چپ و راست ـ حمله ور مى شدم.
او در مقابل درب مسجدالنبى ايستاد و گفت: در اين مسجد، فقط مُشتى كافر وجود دارد!
گفته اند: او نماز نمى خواند، انگشترى طلا به دست داشت، نَرد (3) بازى مى كرد و به غنا و آوازه خوانى گوش مى داد.

ب –  او از هواداران خوارج بود
اهل آفريقا عقيده صفريه ـ خوارج افراطى ـ را از عكرمه گرفته اند. نقل كرده اند كه او اين عقيده را به دروغ به ابن عباس نسبت داده است!
يحيى بن معين مى گويد: مالك، نام عكرمه ذكر نكرده است؛ چرا كه عكرمه عقيده فرقه صفريه را پذيرفته بود.
ذهبى درباره او مى گويد: مردم از عكرمه، به دليل اعتقاد به باورهاى خوارج، بدگويى مى كردند.

ج – دروغ گو بودن او
عكرمه دروغى را به ابن عباس ارباب و صاحب خود نسبت داد. به همين دليل على بن عبدالله بن عباس او را به در مستراح خانه بست.
به پسر ابن عباس گفته شد: چرا با غلام خود اين گونه رفتار مى كنيد؟
او پاسخ داد: وى به پدرم نسبت دروغ مى دهد.
نقل شده: سعيد بن مسيب به غلام خود گفت: اى برد! مبادا مانند عكرمه كه به ابن عباس نسبت دروغ مى دهد تو نيز به من نسبت دروغ دهى؟!
از پسر عمر نيز نقل شده كه به غلام خود گفت: آگاه باش اى نافع! تقواى خدا پيشه كن و مانند عكرمه كه به ابن عباس دروغ نسبت داد، به من نسبت دروغ نده!
از قاسم نيز درباره عكرمه چنين نقل شده: او بسيار دروغ گو است.
همين موضوع از ابن سيرين و يحيى بن سعيد نيز نقل شده است.
مالك نيز او را دروغ گو مى دانست.
از ابن ابى ذئب نقل شده كه مى گفت: عكرمه غير قابل اعتماد است.
مالك نقل روايت از او را حرام كرد.
مسلم بن حجاج نيز از او روى گردانده است.
محمّد بن سعد درباره عكرمه مى گويد: به احاديث او نمى شود استناد كرد.

د – مردم جنازه او را رها كردند
به همين دلايل و دلايل ديگر، مردم جنازه او را رها كردند. گفته شده: هيچ كس جنازه او را حمل نكرد تا آن جا كه چهار غلام سياه پوست سودانى را براى اين كار اجير كردند.
(1) . بربر به قوم برابر كه در مغرب آفريقا زندگى مى كنند منسوب است. ر.ك: فرهنگ ابجدى: 1 / 180.
(2) . براى آگاهى بيشتر در شرح حال عكرمه ر.ك: الطبقات الكبرى: 5 / 219، الضعفاء الكبير: 3 / 373، تهذيب الكمال: 13 / 163، وفيات الأعيان: 3 / 265، ميزان الاعتدال: 5 / 116، المغنى فى الضعفاء: 2 / 84 ، سير أعلام النبلاء: 5 / 12 شماره 9، تهذيب التهذيب: 7 / 263 ـ 273.
(3) . نَرْد: نوعى بازى است كه وسيله دو طاس و سى مهره بر روى تخته نرد يا صفحه اى مقوايى انجام مى شود. ر.ك: فرهنگ معين: 4 / 3428.
مشخص است که پیروی از عکرمه با این مشخصات و این جایگاه درست نیست.

نگاهی به شرح حال مقاتل

اما شخص دیگری که دیدگاهی مشابه عکرمه درباره آیه تطهیر مطرح کرده است مقاتل بن سلیمان بلخی است.
ذهبی در مورد وی چنین میگوید: همه علما بر ترک مقاتل بن سلیمان اتفاق نظر دارند( سير أعلام النبلاء: 7 / 201، شماره 79.)

دیدگاه نادرست ضحّاک

اما ضحّاک در مورد این آیه شریفه میگوید مقصود هم اهل پیامبر هم همسران ایشان هستند.
ابن جوزی این دیدگاه را آورده و آن را فقط به ضحّاک بن مزاحم نسبت داده است.

نگاهی به شرح حال ضحّاک

ابن جوزى، مانند عقيلى نام ضحّاك را در شمار افرادى كه از نظر نقل حديث ضعيف هستند، ذكر كرده است. ذهبى نيز به پيروى از اين دو او را در شمار افرادى كه از نظر نقل حديث ضعيفند به حساب آورده و نام او را در كتاب المغنى فى الضعفاء ذكر كرده است… .
آن ها احتمال اين كه ضحّاك، ابن عباس را ديده منتفى مى دانند، بلكه برخى از آنان گفته اند: ضحّاك حتى با يكى از اصحاب پيامبر صلى الله عليه وآله نيز گفت و گو نكرده است.
از يحيى بن سعيد درباره ضحّاك چنين نقل شده است: از نظر ما ضحّاك از جهت نقل حديث ضعيف است.

در قسمت بعد نظر ابن تیمیه را در مورد این حدیث و این آیه بررسی میکنیم.

ادامه دارد…

منبع: نگاهی به آیه تطهیر از سایت آیت الله میلانی

گردآوری و تدوین:

گروه نویسندگان سایت “فتنه های آخرالزمان

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

theme