خانه / بررسی شبهات / بررسی صحت افسانه غرانیق (2)

بررسی صحت افسانه غرانیق (2)

بخش دوم: بررسی راویان افسانه غرانیق

بررسی شبهات (4)

شبهه: موضع گیری شیعیان نسبت به افسانه غرانیق

در بخش نخست روایت افسانه ای غرانیق همراه با اسناد آورده شد، در این بخش و بخش های آتی سعی بر این است صحت روایات مورد بررسی قرار گیرد.

جهت بررسی صحت روایت یک واقعه تاریخی دو نکته را باید در نظر گرفت:

1- کسی که یک واقعه تاریخی را نقل می کند یا باید خود در آن واقعه حاضر باشد و یا از کسی شنیده باشد که در واقعه حضور داشته است.

2- چنانچه مورد اول مشخص نبود، باید آن واقعه را با حوادث دیگر که از نظر زمانی و مکانی با آن در ارتباط هستند سنجید و شخصیت و شرایط عصر افراد را در نظر گرفت.

در این صورت با تأئید هردو بند یعنی وجود شخصی که در واقعه حضور داشته و یا روایت از شخص حاضر در واقعه و همچنین وجود قرینه و قرائن دال بر عدم تکذیب واقعه، تازه ممکن است واقعه رخ داده باشد. اما چنانچه عدم صحت یکی از دو بند فوق ثابت شود درستی مطلب مورد تردید واقع می شود. ضمناً هرچه وجود مدارک ناقض واقعه بیشتر باشد از ارزش و اعتبار آن کاسته می شود تا نهایتاً بی ارزش می شود.

در بخش نخست مقاله اشاره شد که افسانه غرانیق از کتاب های «طبقات» محمد بن سعد، «تاريخ الرسل والملوك» و «تفسير» ابوجعفر محمد بن جرير طبري نقل شده است که اگر با مدارک ابن حجر در نظر بگیریم و با توجه به اینکه طبری این افسانه را از کتاب «سیره» ابومعشر نقل کرده در نتیجه مدرک نهایی، کتاب «مغازی» موسی بن عقبه و «سیره» ابومعشر است؛ که از این دو کتاب هیچ کدام در دسترس نیست.

اما باز هم این دو کتاب راوی اصلی نیستند و خودشان از “محمد بن کعب قرظی” و “محمد ابن قیس” روایت می کنند.

راویان قرن اول تا دوم هجری

مرگ موسی بن عقبه که این افسانه را از “محمد بن شهاب” نقل می کند، در سال 141 هجری (ابن حجر عسقلاني، تهذيب التهذيب، ج10، ص362 طبع حيدرآباد) یا 143 بوده است.

محمد بن شهاب نیز در سال های بین 50 تا 58 متولد (ابن حجر عسقلاني، تهذيب التهذيب، ج9، ص455 ـ 451) و در سال 124 (لغتنامه دهخدا، ج1، ص323) وفات یافته است.

ابومعشر نیز که در کتاب ابن حجر جزو نویسندگان افسانه است (فتح الباری فی شرح صحیح بخاری، ج 1، ص 306) در سال 170 هجری مرده است. وی این افسانه را از زبان محمد بن کعب قرظی روایت می کند.

دیدیم که این داستان جعلی در قرن اول تا دوم هجری دو نفر از زبان سه نفر نقل کرده اند:

1- ابومعشر از محمد بن کعب و محمد بن قیس

2- موسی بن عقبه از ابن شهاب

راویان قرن دوم و سوم هجری

در این دوره ابن سعد که در اواخر قرن دوم و اوائل قرن سوم میزیسته و در سال 231 مرده است، این افسانه را نوشته و یک نفر دیگر را به گویندگان “اصلی” آن افزوده و آن “پسر عبدالله حنطب” است (طبقات الکبری، ج1، ص 139-138).

راویان نیمه اول قرن سوم

طبری در این دوره میزیسته یعنی در سال 224 یا 225 متولد و وفات او اوائل قرن چهارم (310 هجری) می باشد. وی در کتاب تاریخ خود گوینده اصلی را محمد بن کعب قرظی می داند ( تاريخ طبري، تصحيح دخويه، ج3، ص1192) اما در تفسیر طبری به طور تعجب آوری به تعداد راویان اصلی افزوده شده است از جمله:

1- سعید بن جبیر   2- ابوالعالیه رفیع ریاحی   3- عبدالله پسر عباس

راویان قرن سوم و چهارم

هرچه جلوتر می رویم تعداد راویان نیز افزوده می شود، چنانچه حفاظ قرن سوم و چهارم مانند ابن مردویه و این ابی حاتم این افسانه را از چند طریق نقل می کنند. اما جای شکر باقیست که فقط بر تعداد راویان دست دوم افزوده شده و راویان اصلی همان ها هستند ( السيوطي، الدرّ المنثور، ج4، ص369 ـ 366).

جمع بندی:

الف) قدیمی ترین مدرک برای این افسانه از تاریخ مسلمانان، “طبقات این سعد” و “تاریخ طبری” است.

ب) با فرض اطمینان به گفته ابن حجر، کتاب های موسی بن عقبه و ابن شهاب را جزو مدارک به حساب بیاوریم (فتح الباری، ج10، ص306)

در نتیجه راویان اصلی افسانه که همه از آنان نقل می کنند، همان شش نفری هستند که در بخش نخست مقاله نام بردیم.

1 ـ محمد بن کعب قرظی 2 ـ محمد ابن قیس 3 ـ مطلب بن عبدالله بن حنطب

4 ـ رفیع ابوالعالیه ریاحی 5 ـ سعید بن جبیر 6 ـ عبدالله پسر عباس

تثلیث خدایان

تثلیت خدایان در عرب جاهلی(غرانیق)، سنگهای سفید (سنگ مخصوص لات)، سنگ سیاه(سنگ مخصوص منات) و سنگ سرخ (سنگ مخصوص عزی)

بررسی حضور راویان در واقعه افسانه غرانیق بخش آتی…

ان شاءالله

گردآوری و تدوین:

گروه نویسندگان سایتفتنه های آخرالزمان

لینک بخش های قبل:

بخش اول: داستان غرانیق یا افسانه ای کذب

بخش سوم: بررسی راویان افسانه غرانیق

بخش چهارم: بررسی شواهد و قرائن افسانه غرانیق

بخش پنجم: بررسی شواهد و قرائن افسانه غرانیق

بخش ششم: دلیل پیدایش افسانه غرانیق

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

theme